WORKSHOPS I EXPO I OP TOERNEE I VISIE I MEDIA I HUIDIG WERKJAAR I CONTACT I REACTIE.BOX I DEFIGURANTEN.BE
 

1. MAATSCHAPPELIJKE VISIE

Het behoort tot de taak van de overheid om de rechten van de burgers te garanderen. Daartoe behoort eveneens het recht op cultuur en het recht op volwaardige cultuurparticipatie.

Volgens Rik Pinxten wordt naast andere basisrechten (meningsuiting, inkomen, huisvesting, onderwijs, werk) meer en meer het belang van het recht op cultuur erkend. Pinxten: “Ik denk dat we in deze postindustriële maatschappij eindelijk toe zijn aan een grondige aandacht voor allerlei aspecten van het menselijk bestaan, en dat de onheilzame exclusiviteit van de ‘homo economicus' ook voor de politici in vraag wordt gesteld. Dat cultuur bijgevolg een zeer belangrijk departement wordt voor regeringen en dat politieke participatie in toenemende mate via cultuurparticipatie gaat verlopen lijkt me al lang een gemaakt punt.”

Kansarmoede wordt niet enkel beschouwd als materiële armoede maar ook als het gebrek aan kansen om het leven zin te geven. Cultuurdeelname dus als wezenlijke noodzaak om als burger aan de samenleving te participeren.

Het toekennen van waardegeladen begrippen toont aan dat de diverse voorkeuren binnen het cultureel kader het wezenlijke discriminerende karakter van vroeger nog steeds in zich draagt. We doelen op het kunstmatige en bevoogdende onderscheid tussen enerzijds zogenaamde ‘hogere of elitaire cultuur' die gesmaakt wordt door een maatschappelijke elite en anderzijds de ‘lagere of volkscultuur' die voorbestemd is voor ‘het plebs'. Deze denkbeelden blijven in diverse maatschappelijke geledingen nagalmen en dreigen de vergrotende kloof in cultureel kapitaal te bestendigen.
Moderne manieren van kansarmoedebestrijding ontwikkelen op de domeinen van cultuurconsumptie en cultuurparticipatie nieuwe initiatieven.

Binnen het Centrum voor Algemeen Welzijnswerk (CAW) Stimulans Menen hanteren wij een brede definitie van welzijn waarbij volgens deze principes op diverse terreinen projectmatig wordt gewerkt. Naast projecten op het vlak van onderwijs, huisvesting, inkomen en tewerkstelling vormen De Figuranten een culturele peiler die de maatschappelijke emancipatie van achtergestelde burgers mogelijk moet maken.

Via een artistieke weg oefenen mensen in allerlei sociale competenties en verwerven ze nog een stukje meer identiteit. Kenmerkend hierbij is dat wezenlijk wordt uitgegaan van reeds aanwezige impliciete of expliciete talenten en mogelijkheden die verder worden geëxploreerd en uitgewerkt. Dit gebeurt samen met professionele artistieke medewerkers.

Zo geformuleerd is deze definitie echter te beperkt en doet ze onrecht aan de waarde van cultuurparticipatie op zich. Los van allerlei sociale doelstellingen moeten sociaal-artistieke projecten ook de waarde van het artistieke an sich beklemtonen. Niet vanuit een bevoogdende wij-weten-wel-wat-goed-voor-u-is mentaliteit, maar vanuit een geloof dat alle deelnemers artistiek hoogstaand materiaal kunnen aanreiken dat de bouwstenen vormt voor een persoonlijke, maar universele tentoonstelling of voorstelling.

Daarom krijgt de werking ‘De Figuranten' niet alleen als methodiek maar ook vanuit een fundamentele maatschappelijke analyse een plaats in CAW Stimulans. Het is veel meer dan kansarmoedebestrijding: het is de bevestiging van het artistieke en het creatieve als wezenlijk onderdeel van een menswaardig bestaan in onze samenleving.
Dit is onze overtuiging.Daarvoor willen wij graag verder vechten.

.

 

2. MENEN ALS WERKCONTEXT

Menen als West-Vlaamse Provinciestad• Grenst aan Frankrijk
• Grenst aan Wallonië
• Stad aan de Leie
• 32.139 inwoners (december 2003)
• Veel inwoners zijn tweetalig of gebruiken veelvuldig Franse woorden. Menen als historische arbeidersstad
• Ontstaan in 1087 op het kruispunt van de wegen Brugge-Rijsel en Gent-Ieper.
• Economische bloei in de 14 de eeuw door lakennijverheid.
• Architect Vauban ommuurde de stad.
• Twintig keer ingenomen en opnieuw heroverd in de 18 de eeuw.
• Enorme bevolkingsaangroei in de 19 de eeuw door de economische aantrekkingskracht van Noord-Frankrijk en de lage huurprijzen. (ontstaan van de wijk De Barakken)
• Menen werd een (grens)arbeidersstad met de eerste socialistische burgemeester van Vlaanderen.Menen als probleemstad• Op vandaag zoekt Noord-Frankrijk naar een tweede economische adem.
• Menen worstelt met de gevolgen van een verpauperde arbeiderspopulatie, verkrotting en leegstand.
• Kansarmoedeindicatoren tonen een algemeen sociaal-economisch profiel m.b.t. kinderen en jongeren dat in negatieve zin afwijkt van het regionale en Vlaamse gemiddelde:
(cijfers van Kind & Gezin en van Provincie West-Vlaanderen)Huisvesting:• Meer dan de helft van de woningen van groot Menen dateren nog van voor de tweede wereldoorlog.
• 8% van de Menense woningen zijn nog niet voorzien van klein comfort (= badkamer of WC met waterspoeling)
• Bijna 11% van de Menense woningen zijn sociale huurwoningen.Werkloosheid:• De werkloosheidsdruk is ruim 9% (werklozen ten opzichte van de bevolking op beroepsactieve leeftijd)
• Onder de werklozen is in Menen meer dan de helft laaggeschoold
• Een derde van de werklozen binnen Menen zijn jonger dan 25 jaar.
Welvaart:• per 1000 inwoners zijn er 7,6 bestaansminimumtrekkers terwijl het Vlaams gemiddelde slechts 3,5 bedraagt.
• Per 100 inwoners zijn er 10,4 WIGW's (weduwen, invaliden, gepensioneerden en wezen)
• Meer dan één op drie geboortes in Menen-Centrum is een geboorte in kansarmoede!Menen als “kansrijke” stad
• Recent anti-stigmatiserend beleid van de gemeentelijke overheid.
• Focus op de mogelijkheden in de stad en niet meer op de problemen.
• In de voorbije jaren zijn met reguliere middelen en met geld uit het Sociaal Impulsfonds (SIF) projecten opgezet die op een offensieve manier aan deze problemen proberen te verhelpen.
• Het beleid doet heel wat inspanningen om de sociale mix binnen hun stad te verhogen.
• Stadsrenovatieprojecten: in de voorbije 5 jaar werden heel wat leegstaande, verkrotte woningen afgebroken. Er werden straten heraangelegd. Ook werd door inwoners al veel beroep gedaan op de mogelijkheid om premies aan te vragen om woningen te renoveren.
• Gilbert Bossuyt, burgemeester van Menen omschrijft het als volgt: “De inspanningen om Menen een aantrekkelijker stad te maken beginnen hun vruchten af te werpen. Binnen ons beleid is huisvesting van cruciaal belang, omdat ze rechtstreeks verbonden is met het realiseren van een gezonde sociale mix. Ons sociaal beleid kan en mag daarom niet categoriaal van aard zijn, maar eerder gericht op gezonde heterogeniteit en diversiteit. Het anders doen stigmatiseert en werkt contraproductief.De subsidiëring van sociaal-artistieke projecten door de overheid biedt lokale overheden de kans om dit diversiteitsbeleid een bredere inbedding te geven.”

.

 

3. WERKPRINCIPES

3.1 LAAGDREMPELIGHEID

Allen welkom, geen uitsluiting, geen inschrijving, geen lidmaatschap, geen selectieproeven, geen audities, geen testen, … zolang de deelnemer maar gemotiveerd is. Voor ons is dit de basis van De Figuranten. Laagdrempeligheid betekent ook meerdere kansen bieden, blijven geloven en herinvesteren in iedere deelnemer. Wij bieden een plaats aan waar ze steeds welkom zijn.

3.2 DE LEEF- EN BELEVINGSWERELD VAN DE DEELNEMERS ALS MAATSTAF

Vanuit een geloof in de kwaliteiten van elke deelnemer wordt iedereen op zijn sterktes aangesproken. Dit staat haaks op een betuttelende, moraliserende en problematiserende benadering. Ongeacht de maatschappelijke, fysische en psychologische kwetsuren die we zien bij deelnemers, blijven er talrijke capaciteiten die het fundament vormen van een werking binnen De Figuranten.

Ook de artistieke coach moet zich ten dienst stellen van de deelnemers. Wij willen hiermee de inbreng en de artistieke eigenheid van de coach niet ondermijnen, maar hem/haar uitdagen om vanuit die eigenheid in dialoog met de deelnemers tot een zo sterk mogelijk artistiek product te komen.
Die dialoog loopt langsheen ideeën, verhalen, anekdotes, herinneringen, … van deelnemers. Dit is het basismateriaal voor elk artistiek parcours. Wat de artistieke coach doet is vanuit dit materiaal een universeel verhaal creëren, dat voorbij alle kansarmoede clichés een hedendaags publiek ontroert, ontwapent, aan het lachen brengt.

Tijd werkt in deze als ‘ontdooier'. Tijd doet groeien. Tijd scheidt hoofdzaken van bijzaken. Tijd biedt andere inzichten. Door tijd te nemen, te luisteren naar de deelnemer en hem/haar ruimte te geven om eigen materiaal aan te dragen, verdien je hun vertrouwen. Er ontstaat een veilig klimaat dat mensen uitdaagt om net die stap verder te zetten dan het dagdagelijkse, zeg maar, het ordinaire.
Een traject op maat van de deelnemer betekent ook dat er naast de werkmomenten ruimte wordt gemaakt om deelnemers te ondersteunen op andere levensdomeinen. Zo kunnen deelnemers geconfronteerd worden met een uithuiszetting, met financiële moeilijkheden, jobverlies, … Samen met de collega's van CAW Stimulans bieden we hierbij ondersteuning.

3.3 CONTINUÏTEIT en VEELZIJDIGHEID

Deelnemers aan De Figuranten vragen om een omkadering op meer vlakken dan het louter artistieke en voor periodes die langer duren dan de voorbereiding van een nieuwe voorstelling. Die veelzijdigheid en continuïteit willen we bieden.
Enerzijds door beroep te doen op diverse voorzieningen die onze deelnemers op verschillende domeinen mee begeleiden en anderzijds door de verdere uitbouw van het jongerenontmoetingshuis en de organisatie van een randprogramma.
Waar kan wordt er ook naar continue omkadering gezocht buiten De Figuranten. We proberen jongeren en volwassenen toe te leiden naar locale initiatieven die bijvoorbeeld door de stedelijk jeugddienst worden opgezet. Veelal gaan we mee voor de eerste kennismaking.
Bij de randactiviteiten die we zelf organiseren zoeken we een evenwicht tussen enerzijds groepsbindende ontspanningsactiviteiten en anderzijds culturele uitstappen. Een etentje, een stadsbezoek, theater, musea, bowling, zomerkamp.
Op vraag van de deelnemers werken we een cultuuragenda uit. Kleine deelnemersgroepjes gaan naar theater, film, dans, muziek en tentoonstellingen en brengen die ervaring binnen in het creatieproces van een nieuwe voorstelling of een nieuw project rond beeldende kunst. Er wordt vergeleken en bevraagd.3.4 RUIME DRAAGKRACHTEen ruime groep mensen dragen en sturen De Figuranten. Voorheen werd de motor aangestuurd door een regisseurscollectief van vier artistieke begeleiders en twee sociale begeleiders, aangevuld met een steungroep van mensen uit het JIAC en vrijwilligers die sinds jaar en dag bijspringen op piekmomenten. Bij die vrijwilligers ondermeer partners van deelnemers die de bar open houden na de voorstelling, boodschappen doen, koken op het theaterweekend,…
Tegenwoordig werken we met wisselende artistieke medewerkers die telkens drie à vier maanden werken bij De Figuranten. Die regisseur wordt bijgestaan door een team van twee procesbegeleiders en één artistiek medewerker. Deze omkadering is broodnodig. Wekelijks zit dit team samen om het proces en het artistiek product te evalueren.Voordelen van methodiek:• Ruime ondersteuning voor deelnemers en gastregisseur
• Grotere artistieke vrijheid voor individuele kunstenaars (in tegenstelling tot de collectieven)
• Ondervangen van een te grote afhankelijkheid van deelnemers ten opzicht van één regisseur

3.5 HET PROCES ZICHTBAAR MAKEN - DE FIGURANTEN IN DIALOOG MET DE STAD

Van bij het begin van elk werkproces werd steeds de keuze gemaakt om te werken naar een eindproduct. De input van professionele medewerkers zorgt er steeds voor dat het artistieke proces ten dienste staat van een stevig eindproduct dat aan een ruim publiek wordt gepresenteerd.
Het publiek is een belangrijke medespeler bij De Figuranten. Hij geeft commentaar, stelt vragen, slaat, zalft. Door van bij de start aan de deelnemers duidelijk te maken dat er gewerkt wordt aan een confrontatie met het publiek ontstaat er een spanning en een drang naar kwaliteit voorbij de vrijblijvendheid.

De mensen groeien door de waardering van het publiek.
De Figuranten hebben in de loop der jaren steeds meer hun plek opgeëist binnen de stad Menen.
Deels door het organiseren van voorstellingen, tentoonstellingen en toonmomenten waarmee we jaarlijks heel wat toeschouwers bereiken, deels door via specifieke acties die onze aanwezigheid bevestigen.

.

 

 

WORKSHOPS I EXPO I OP TOERNEE I VISIE I MEDIA I HUIDIG WERKJAAR I CONTACT I REACTIE.BOX I DEFIGURANTEN.BE

 

2011 (C) DE FIGURANTEN